2 marca 2019

Nagroda Ratio et Spes,. Prymas Polski na UMK w Toruniu

O konieczności dialogu pomiędzy poszczególnymi dziedzinami nauki mówił 19 lutego na UMK w Toruniu abp Wojciech Polak. Prymas przyjął zaproszenie do kapituły międzynarodowej Nagrody Ratio et Spes, którą uczelnia przyznawać będzie wspólnie z watykańską Fundacją Joseph Ratzinger – Benedykt XVI.

W krótkim wystąpieniu metropolita gnieźnieński pogratulował nawiązania współpracy przyznając, że przyjmuje ją z wdzięcznością tym większą, że watykańskiej fundacji sygnowanej imieniem Papieża Seniora przyświecają niezwykle szczytne cele. Jednym z nich – jak mówił Prymas –  jest promocja takiej wizji nauki, która wychodząc od szerokiego, a zatem nie tylko pozytywistyczno-scjentystycznego i przez to redukcjonistycznego spojrzenia na rozum i jego działania w poszukiwaniu prawdy, zdolna będzie – i to właśnie w dialogu poszczególnych nauk i dziedzin szczegółowej wiedzy – do przezwyciężenia istniejącej fragmentaryzacji i do odzyskania, czy też przywrócenia pewnej całościowej wizji nauki, zdolnej do dania odpowiedzi na podstawowe pytania o ludzkość i jej przeznaczenie”.

„Trzeba bowiem pilnie tworzyć takie przestrzenie, w których fragmentaryzacja nie byłaby schematem dominującym, nawet myśli” – powtórzył za papieżem, Franciszkiem abp Polak dodając, że owocem zapowiedzianej współpracy UMK i watykańskiej Fundacji Joseph Ratzinger – Benedykt XVI będzie wspomniana nagroda Ratio et Spes – Rozum i Nadzieja, której celem jest zachęcenie do szukania innowacji w badaniach naukowych i programach akademickich z perspektywy wezwania Benedykta XVI do poszerzenia horyzontów poznania.

„Mówimy tutaj o takiej integracji, która zmierza nie tylko do ukazania dialogu pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami ludzkiej wiedzy, ale także wskaże na ich relację z myślą filozoficzną i teologiczną, oczywiście w odniesieniu do tych kwestii, które wykraczają poza zakres samych nauk” – zaznaczył abp Polak wyrażając nadzieję, że w ten sposób na nowo odkryjemy nasze powołanie do generowania procesów, które rzuciłyby światło na współczesną kulturę, proponując odnowiony humanizm, który unikałby popadania we wszelkiego rodzaju redukcjonizm. Taka bowiem wizja nauki – wskazał na koniec Prymas – skłania do poszukiwania nieustannie nowych przestrzeni dialogu niż konfrontacji, bardziej przestrzeni spotkania niż podziału.

 

Pełen tekst wystąpienia Prymasa Polski abp. Wojciecha Polaka podczas święta Uniwersytetu im. M. Kopernika w Toruniu w 546. rocznicę urodzin patrona uniwersytetu i ogłoszeniem i wręczeniem powołań do Kapituły Nagrody Naukowej Ratio et Spes, 19 lutego 2019 Toruń. 

Magnificencjo, Szanowny Panie Rektorze,
Ekscelencje i Magnificencje,
Panie Premierze,
Wszyscy Goście i Gospodarze dzisiejszej uroczystości,
Profesorowie i wykładowcy akademiccy,
Studentki i studenci

Biorąc po raz pierwszy udział w uroczystości z okazji Święta Uniwersytetu, chciałbym nie tyle uzasadnić przed Państwem moją obecność, ale nade wszystko serdecznie podziękować, zwłaszcza Panu Rektorowi, za zaproszenie mnie na dzisiejszą uroczystość. Choć sam Toruń jest mi przecież – jak wiecie – bliski poprzez moją szkołę średnią, to jednak moje związki z UMK dotyczą raczej moich przyjaciół i znajomych. Dziś, pozostawiając jednak na boku te wszystkie osobiste wątki, chciałbym najpierw jak najserdeczniej jeszcze raz podziękować za zaproszenie i pozdrowić całą wspólnotę akademicką UMK. Święto Uniwersytetu to niewątpliwie okazja, aby z szacunkiem jeszcze raz pochylić się nad historią waszej Alma Mater, a jednocześnie dostrzec to wszystko, co składa się dziś na jej kształt, i co sprawia – jak mówił tutaj, w Toruniu, święty Jan Paweł II – że uniwersytet toruński ma swoją własną fizjonomię i daje cenny wkład w rozwój polskiej nauki. Nie podejmując się jednak w tym miejscu nawet choćby jakiejś próby określenia owej fizjonomii waszego Uniwersytetu, ani też – nie mam przecież ku temu żadnych kompetencji – jakiejś próby oceny waszego wkładu w dzisiejszy rozwój polskiej nauki, chciałbym jedynie sobie i Państwu przypomnieć, że żyjemy w czasach niewątpliwie wielkich wyzwań, jakie stają również przed wszystkimi, którzy tworzą akademicką wspólnotę tego miasta. Wszyscy wiemy o tych wyzwaniach, które płyną choćby z propozycji zawartych w nowej Konstytucji dla Nauki. Trzeba jednak, tak sądzę, za papieżem Franciszkiem, postawiać sobie również bardziej zasadnicze pytania, a mianowicie: w jaki sposób otaczające nas życie ze swymi pytaniami, tajemnicami i problemami wchodzi do programów uniwersyteckich? W jaki sposób tworzymy i prowadzimy konstruktywną debatę, która rodzi się z dialogu na rzecz bardziej ludzkiego świata? Dialog – zauważył papież – to słowo most, to słowo, które buduje mosty. A współcześni budowniczowie mostów dobrze wiedzą, że chodzi dziś o to wszystko, co stanowi niezwykle wrażliwą tkankę społeczną. Dlatego też w pewien, nawet dość prowokacyjny sposób, papież Franciszek zachęca nas, abyśmy wyszli z auli, aby nasze serce wyszło z akademickich auli, abyśmy potrafili, rozwijając w sobie ducha krytycznego i wolnego, nie lekceważyli więc otaczającej nas rzeczywistości, nie lekceważyli tego, co dzieje się wokół nas. Akademicka wspólnota – przypominał środowisku uniwersyteckiemu papież – musi bowiem stawić czoło wyzwaniu, by nie być odizolowaną od nowych form poznania, a także aby nie budować poznania na marginesie jego adresatów. Trzeba, aby nabywanie wiedzy było zdolne do wygenerowania interakcji między aulą a mądrością ludów, które tworzą tę błogosławioną ziemię.

Szanowni Państwo!

Uzasadnieniem mojej dzisiejszej obecności pośród was jest więc nie tylko szacunek i uznanie, z jakim odnoszę się do waszego środowiska oraz wdzięczność – odwołam się jeszcze raz do myśli papieża Franciszka – że w tym płynnym lub lekkim społeczeństwie, jak to określili niektórzy myśliciele, w którym zanikają punkty odniesienia, począwszy od tych, na których ludzie mogą tworzyć siebie indywidualnie i społecznie, w którym nowym miejscem spotkań jest dziś „chmura”, naznaczona brakiem stabilności, ponieważ wszystko ulatuje, a tym samym traci spójność, wy jednak staracie się, aby poprzez dobrze ugruntowane badania i przekazywaną wiedzę, odzyskiwać na nowo poczucie sensu, fundamentów i podstawowych więzi, na których można budować wspólną, bezpieczną przyszłość. Ten element stabilności gwarantuje bowiem, że pośród tak licznych szczegółowych badań, nie zabraknie nam nigdy tej zasadniczej i scalającej wszystko perspektywy. W tym duchu więc z wdzięcznością przyjmuję inicjatywę nawiązania przez Uniwersytet Mikołaja Kopernika współpracy z watykańską Fundacją Joseph Ratzinger – Benedykt XVI. Celem bowiem tej właśnie watykańskiej Fundacji, sygnowanej imieniem Papieża Seniora Benedykta XVI, jest m.in. promocja takiej wizji nauki, która wychodząc od szerokiego, a zatem nie tylko pozytywistyczno-scjentystycznego i przez to właśnie redukcjonistycznego spojrzenia na rozum i jego działania w poszukiwaniu prawdy, zdolna będzie, i to właśnie w dialogu poszczególnych nauk i dziedzin szczegółowej wiedzy, do przezwyciężenia istniejącej fragmentaryzacji i do odzyskania, czy też przywrócenia pewnej całościowej wizji nauki, zdolnej do dania odpowiedzi na podstawowe pytania o ludzkość i jej przeznaczenie. Trzeba bowiem – jak przypominał środowiskom akademickim papież Franciszek – pilnie tworzyć takie przestrzenie, w których fragmentaryzacja nie byłaby schematem dominującym, nawet myśli. Owocem tej zapowiadanej współpracy UMK i Fundacji Joseph Ratzinger – Benedykt XVI będzie – jak słyszymy – nagroda Reason and Hope – Rozum i Nadzieja, której celem jest zachęcenie do szukania innowacji w badaniach naukowych i programach akademickich z perspektywy wezwania Benedykta XVI do poszerzenia horyzontów poznania. Mówimy tutaj o takiej integracji, która zmierza nie tylko do ukazania dialogu pomiędzy poszczególnymi dyscyplinami ludzkiej wiedzy, ale także wskaże na ich relację z myślą filozoficzną i teologiczną, oczywiście w odniesieniu do tych kwestii, które wykraczają poza zakres samych nauk. Mam nadzieję – jak życzył kiedyś środowisku akademickiemu papież Franciszek – że w ten sposób na nowo odkryjemy nasze powołanie do generowania procesów, które rzuciłyby światło na współczesną kulturę, proponując odnowiony humanizm, który unikałby popadania we wszelkiego rodzaju redukcjonizm. Taka bowiem wizja nauki skłania nas wszystkich do poszukiwania nieustannie nowych przestrzeni dialogu niż konfrontacji, bardziej przestrzeni spotkania niż podziału. Życzę więc Państwu z całego serca, aby Uniwersytet Mikołaja Kopernika, otwierając się na taką właśnie współpracę, mógł nadal przyczyniać się – jak życzył wam podczas swego pobyty na UMK święty Jan Paweł II – do promowania owej wewnętrznej jedności człowieka, zagrożonego dziś niemniej niż w przeszłości, podziałem i atomizacją jego poznania, któremu brak zasady jednoczącej. Dziękuję bardzo.   

 

ks. Proboszcz

 

Polecane filmy


Używamy plików cookies Ta witryna korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności i plików Cookies .
Korzystanie z niniejszej witryny internetowej bez zmiany ustawień jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików Cookies. Zrozumiałem i akceptuję.
101 0.16957402229309